İsmail ÖZCAN

ismailozcan.c@hotmail.com

Yazarın tüm yazıları

Yazar İsmail ÖZCAN: 21. Ölüm Yılında Attila İlhan ve Nam-ı Diğer Kaptan... Edebiyatımızda Attila İlhan.

11 Ekim 2026, Attila İlhan’ın 21. Ölüm yıldönümü. 2026 aynı zamanda Attila İlhan’ın doğumunun 101. yılı. 9 Ekim 2017’de Olaylar ve Görüşler’de ölümünün 12. yılı dolayısıyla “O Sözler ki…” başlığı ile bir yazı yazmıştım. O yazıyı yazdığım zaman onun Nam-ı Diğer Kaptan adlı, Selim İleri’nin kendisiyle yaptığı nehir söyleşiden oluşan kitabını henüz okumamıştım. O kitabı okumadan Attila İlhanı tanıdığımı sanıyordum. Çok yanılmışım! Attila İlhan’ı doğru dürüst tanımak için Nam-ı Diğer Kaptan’ı okumanın hiç tereddütsüz bir gereklilik, bir koşul olduğu kanaatine sahip oldum.

Onun Kurtlar Sofrası, Bıçağın Ucu, O Sarışın Kurt, Fena Halde Leman gibi romanlarını; Hangi Batı ile başlayıp Hangi Sol, Hangi Atatürk, Hangi Laiklik, Hangi Edebiyat ile devam eden birbirinden değerli düşünce kitaplarını okumuş olmak bile Nam-ı Diğer Kaptan’ı okumadan Attila İlhan’ı tanımak için yeterli olmuyor.

Selim İleri’nin Attila İlhan’ın ölümünden kısa bir süre önce bütün bir yaz mevsimi boyunca kendisiyle yaptığı çok sayıda söyleşiyi bir arada sunan Nam-ı Diğer Kaptan, okuduğum çok sayıdaki anı/hatıra, otobiyografi, nehir söyleşi kitaplarının hepsinden farklı, ayrıcalıklı bir eserdi. Kitabın ilk olarak dikkat çeken özelliği ise anlatılanların sıcaklığı, samimiyeti ve inandırıcılığı idi. Bu anlamdaki hiçbir kitapta bu kadar inandırıcılığa hiç rastlamadım. Bu içerikteki hemen her kitapta az da olsa kendini öne çıkarmaya, biraz övünmeye mutlaka rastlanır. Ama Nam-ı Diğer Kaptan’da buna rastlanmaz. Dahası Attila İlhan zaman zaman ideolojik birliktelik içinde olduğu insanların, en samimi bildiği arkadaşlarının gammazlığına, ihanetine uğramış; ama onlara asla öfke ve kin duymamış; intikam düşünmemiştir. Gammazlık, ihanet herkesi çileden çıkardığı halde onun hoşgörü ve tahammül eşiğini aşamamıştır.

Nam-ı Diğer Kaptan, benzeri tüm kitaplarda olduğu gibi Attila İlhan’ın çocukluğundan başlayıp ölümünden kısa bir süre öncesine kadar bütün yaşamını kapsıyor. Kitaptan, Attila İlhan’ın daha lise yıllarında politik ve ideolojik düşünce ve davranışlarından dolayı göz altına alınıp sorgulandığını, tutuklandığını, mahkûm olduğunu öğreniyoruz. Başarılı bir öğrenci olmasına rağmen hem lisede hem de hukuk öğrenimi gördüğü üniversitede öğrenimini aksatan sorunlar yaşamış, yine de düşünce ve kanaatleri uğrunda aktivitelerde bulunmaktan geri durmamıştır. Bu yüzden daha öğrenimi sırasında tebdil-i mekân yaparak Paris’e gitmiş, Fransızca öğrenmiştir. Türkiye’ye dönmüş, ama dönem dönem Paris’e gidip oturmuştur. Bu sayede Batılıların Türklere bakışını en iyi bilen bir aydınımız olmuştur.

Edebiyatımızda Attila İlhan kadar çok yönlü şair, yazar ve kültür adamı sayısı iki elin parmak sayısını geçmez. Attila ilhan dört dörtlük bir şair, dört dörtlük bir yazar, dolu dolu anlamıyla tam bir entelektüeldir. Yetenekli bir senaristtir. İnandığı politik ve ideolojik değerler uğrunda pes etmek bilmeyen bir mücadele adamıdır.

Attila İlhan Paris’te otururken de Türkiye’de yaşarken de daima düşünmüş ve yazmıştır. Daima üretmiştir. Yerli, ulusalcı ve özgün iyi bir düşünürdür. Ülke sorunları üzerine çok tartışılan orijinal tezler öne sürmüştür. Çeşitli gazetelerde Kurtuluş Savaşı, Atatürk, cumhuriyet, siyaset, laiklik, ekonomi ve benzeri konularda kendine özgü üslubuyla ve güzel Türkçesiyle sayısız yazı yazmış, bunların hepsi sonradan konularına göre kitaplaştırılmıştır. Birçoğu onlarca baskı yapmıştır.

Özellikle Kurtuluş Savaşını, Atatürk’ü, Cumhuriyeti, laikliği iyi anlayabilmek için Attila İlhan’ın kitaplarını okumak bir gerekliliktir. Okumaya da Nam-ı Diğer Kaptan’la başlamak en doğrusudur.

Yorum yaz

Yorumu gönder

UYARI: Bu içeriğe yorum yazarak Topluluk Kuralları'nı kabul etmiş bulunuyor ve bu alana yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.